Episode Transcript
[00:00:00] İncil'in Yuhanna bölümü bize Matta, Markos ve Luka'da bulunanlardan çok daha yüce bir İsa anlayışımı sunuyor. Bartelman kesinlikle böyle düşünüyor. Erman şöyle diyor, eğer İsa Celle bölgesinde kendisinin Tanrı'dan gönderilmiş ilahi bir varlık olduğunu ilan ederek dolaşmış olsaydı, bu onun söyleyebileceği en sarsıcı ve en önemli şey olmaz mıydı? Ama bu erken kaynakların hiçbiri ondan böyle söz etmiyor. Hepsi İsa hakkında en önemli şeyi yani ilahi kimliğini neden atlamış olsun ki? Yuhanna'daki ilahi öz iddiaların tarihsel olmadığı neredeyse kesindir. Diğer bazı yerlerde Erman, Sinoptik İncil'lerin, Matta, Markos ve Luka'nın İsa'yı yalnızca sıradan bir insan gibi göstermediğini kabul eder. Ancak onun ezeli varlık olmadığını ve İsrail'in tanrısıyla bir ve aynı olmadığını savunur. Erman'a göre İsa'nın ilahiliği ancak dirilişinden sonra, öğrencileri tarafından ona atfedilmiş bir neteliktir. Yani İsa kendisi için hiçbir zaman ilahi onurlar talep etmemiştir. Buradaki en büyük sorunlardan biri Erman'ın sessizlikten bir argüman çıkarmasıdır. Ancak diğer büyük sorun şu, İsa sinoptik İncil'lerde Yahve gibi davranmaz demek basitçe doğru değildir. Aksine İsa Yahudi kutsal yazılarındaki Tanrı gibi konuşur ve davranır. Bu noktayı göstermek için en sevdiğim örneklerden birine bakalım. Görünümün değişmesi olayı. Yani İncil'deki transfigürasyon. Bu olaya Katolik Yeni Ayet bilgini Brant Pittre dikkat çekti. Bu mucize 3 sinoptik İncil'de de anlatılır. Fakat biz Marcos'un anlatımına odaklanacağız. 6 gün sonra İsa yanına yalnız Petrus, Yakup ve Yuhanna'yı alarak yüksek bir dağa çıktı. Onların gözü önünde İsa'nın görünümü değişti. Giyisileri göz kamaştırıcı bir beyazlığa büründü. Yeryüzünde hiçbir çamaşırcının erişemeyeceği bir beyazlıktı bu. O anda Musa ile İlyas öğrencilere göründü. İsa ile konuşuyorlardı. Petrus İsa'ya, ''Rabbi, burada bulunmamız ne iyi oldu. Üç çardak kuralım.'' Biri sana, biri Musa'ya, biri de İlyas'a dedi. Ne söyleyeceğini bilmiyordu. Çünkü çok korkmuşlardı. Bu sırada bir bulut gelip onlara gölge saldı. Buluttan gelen bir ses, ''Sevgili oğlum budur, onu dinleyin.'' dedi. Öğrenciler birden çevrelerine baktılar. Ama bu kez yanlarında İsa'dan başka kimseyi göremediler. Dağdan inerlerken İsa, insanoğlu ölümden dirilmeden orada gördüklerini hiç kimseye söylememeleri için onları uyardı. İşte burada sıradışı bir şey oluyor. Neden tam da Musa ve İlyas orada beliriyor? Neden örneğin İbrahim, Nuh ya da Davud değil? Kutsal Kitap Üniversitesi'nde bize öğretilen açıklama şuydu. Musa yasayı, Tevrat'ın ilk beş kitabını, İlyas ise peygamberleri temsil ediyor. Yani Yahudi kutsal yazılarının iki ana bölümünü. Anlam basit görünse de bana her zaman eksik ve yüzeysel gelmiştir. Brad Pittre'nin dikkat çektiği şey şu. Musa ve İlyas'ın orada bulunması eski ayete çok daha derinlemesine kök salmış sembolik bir anlam taşır. Eski ayeti okuduysanız bilirsiniz. Hem Musa hem İlyas, Tanrı'nın bir dağda onlara göründüğü teofoni yani Tanrı'nın görünmesi deneyimleri yaşar. Ancak bu olaylarda her ikisi de Tanrı'nın yüzünü göremez. Birkaç pasaja göz atalım. Mısır'dan çıkış 33-18-23'te Musa, ''Lütfen görkemini bana göster.'' dedi. Rab, ''Bütün iyiliğimi önünden geçireceğim.'' diye karşılık verdi. ''Adımı, Rab adını senin önünde duyuracağım. Merhamet ettiğime merhamet edeceğim, acıdığıma acıyacağım. Ancak yüzümü görmene izin veremem.'' Çünkü yüzümü gören yaşayamaz. Sonra yakınımda bir yer var dedi. Orada kayanın üzerinde dur. Görkemim oradan geçerken seni kayanın kovuğuna sokup geçinceye kadar elimle örteceğim. Elimi kaldırdığımda sırtımı göreceksin. Ama yüzüm görülmeyecek. Şimdi 1. Krallar 19.9.13'e bakalım. Şöyle diyor İlyas. Geceyi orada bulunan bir mağarada geçirdi. Ve sonra Rabbin sözünü ona iletti. Ve dedi ki, dağa çık ve önümde dur. Yanından geçeceğim. Rabbin önünde çok güçlü bir rüzgâr dağları yarıp kayaları parçaladı. Ancak Rab rüzgârın içinde değildi. Rüzgârın ardından bir deprem oldu. Rab depremin içinde de değildi. Depremden sonra bir ateş çıktı. Ancak Rab ateşin içine de değildi. Ateşten sonra ince, yumuşak bir ses duyuldu. İlyas bu sesi duyunca cübbesiyle yüzünü örttü. Çıkıp mağaranın girişinde durdu. Her iki olayda Tanrı'nın kendisini açıkladığı dağ olan Sina dağında geçer. Dikkat edin, ne İlyas ne de Musa Tanrı'ya bakamazlar. Tanrı'yı işitir, onun gücünün belirtileni görür ama Tanrı'nın yüzünü göremez. Hatta İlyas yüzünü örtmek zorunda kalır. Şimdi bu bilgileri Markos'taki olaya uyarlayalım. Görünümün değişmesi olayında Musa ve İlyas nihayet dünyadaki hayatlarında görmedikleri şeyi görürler. Tanrı'nın açığa çıkan yüzü. Bu nasıl mümkün olabilir? Çünkü Sina dağında onlara görünen Tanrı şimdi bir insan olmuştur. İsa, insan yüzüne sahip Tanrı'dır. Bu sizi biraz olsun şaşırttı mı? Bir ayrıntıya daha dikkat edin. Tıpkı Tanrı'nın Sina dağında bulutla inip Musa ve halkla seslenmesi gibi şimdi de bir bulut İsa'yı örtüyor ve içinden bir ses yükseliyor. Bu benim oğlumdur, seçilmiş olandır. Onu dinleyin. Bu ses İsa'nın kimliğini tam olarak açıklar. İsa sinoptik İncil'lerde sadece Tanrı gibi konuşmakla kalmaz, Tanrı da onu kendi ilahi oğlu olarak onaylar. Bu sahnede öğrenciler Sina Dağı'nda hem baba Tanrı'yı hem de oğul Tanrı'yı görmüşlerdir. Bu görünmeyen Yahve ve görünen Yahve fikri sadece yeni ayete özgü değildir. Aslında eski ayette kökü vardır. Eski ayet boyunca şöyle bir paradoks vardır. Tanrı Musa'ya ancak yüzümü görmene izin veremem çünkü yüzümü gören yaşayamaz der. Ama buna rağmen birçok kişi Tanrı'yı görüp sağ kalır. Birkaç örneğe bakalım. Buna Yakup'la başlayabiliriz. Yaratılış 32.30'da Yakup Tanrı'yla yüz yüze görüştüm ama canım bağışlandı diyerek oraya Peniel adını verdi. Hakimler 6.22'de Gidyon gördüğü kişinin Rabbin Meleği olduğunu anlayınca Eyvah! Egemen Rab! Meleğinin yüzünü gördüm dedi. Hakimler 13.21 ve 22'de Rabbin Meleği Manavah'la karısına bir daha görünmeyince Manavah onun Rabbin meleği olduğunu anladı. Karısına kesinlikle öleceğiz dedi. Çünkü Tanrı'yı gördük. Hepsi Tanrı'nın yüzünü gördük ama hayattayız diye korkar. Peki burada ne oluyor? Bu kişilerin gördüğü Rabbin meleğidir. Demek ki görünen Yahve Rabbin meleği olarak tezahür eder. Bu meleğin aracılığıyla insanlar Tanrı'yı görüp hayatta kalabilirler. Ayrıca eski ayette Tanrı ile Tanrı arasında bir tür diyalog geçer. Örneğin Zekeriya 1, 11'den 13'e kadar olan bölümde Mersin ağaçları arasında duran Rabbin Meleğine dünyayı dolaştık dediler. İşte bütün dünya esenlik ve güvenlik içinde. Bunun üzerine Rabbin Meleği, 70 yıldır öfkelendiğin Yerüşelim'den ve Yehuda kentlerinden sevecenliğini Ne zamana dek esirgeyeceksin dedi. Rab benimle konuşan meleği tatlı, avutucu sözlerle yanıtladı. Burada melek aracı rolünde. Tıpkı yeni ayette İsa'nın yaptığı gibi. Yine yaratılış 48, 15 ve 16'da Yakup Yusuf'un oğullarını kutsarken şöyle der. Beni bütün kötülüklerden kurtaran melek bu gençleri kutsasın. Adım ve atalarım İbrahim'le İshak'ın adları bu gençlerle yaşasın. Yeryüzünde çoğaldıkça çoğalsınlar. Bu İbranice paralel yapı, meleğin Tanrı ile bir ve aynı olduğuna işaret eder. Ayrıca Hakimler 2, 1 ve 2'de Rabbin meleği şöyle der. ''Sizi Mısır'dan çıkarıp atalarınıza söz verdiğim toprağa getirdim. Sizinle yaptığım antlaşmayı hiçbir zaman bozmayacağım.'' dedim. Ve Yahud'a 1-5'te şöyle der. ''Bütün bunları bildiğiniz halde size anımsatmak isterim ki ilk ve son kez halkı Mısır'dan kurtaran Rab, iman etmeyenleri daha sonra yok etti.'' Buradaki metin farklılıkları yorum açısından pek fark yaratmaz. Çünkü bir önceki ayetlerde İsa tek efendi ve Rab olarak Kanalımızı takip etmeyi unutmayın. Aynı zamanda videomuzu beğenip yorum yaparsanız çok seviniriz. Kendinize iyi bakın, esen kalın.
